Voetie

Deur Symone Nijland

“Mam,” röp Rik, “kiek is wat ik vunden heb, een duzendpoot. Hej een luciferdeusie veur mij? Dan doe’k hum daor in.”
“Een duzendpoot jonggie, wat wuj daor nou met?”zeg zien mam.
“Nou as ik hum veul eten geef, dan gruit e misschien wel zo groot, dat ik straks op zien rugge hen schoel gaon kan.”
Rik giet straks nao de vekaansie hen groep 3 van de basisschool en daor mag e niet op de fietse hen. Rik mot lopend. In Schoonzaand waor as Rik woont, is een diep knaol. Aj an de andere kaant van het knaol woont, muj op fietse hen schoel, maor Rik hef pech want die woont niet an die kaant en mag dus niet op fietse.
Rik zien mam pakt een luciferdeusie en gef hum die.
“Doe hum daor maor in Rik en geef hum maor veul stoetkörsies. Dan wordt e vast hiel groot.”
Zien mam wet niet dat dizze duzendpoot betoverd is deur een draankie die e per ongeluk drunken hef bij een olde vrouw in huus.
Dizze olde vrouw hef een hiele koppel draankies maokt en die bewaord op een plaankie onder in de kaste. Zie denkt dat de draankies niks weerd bint. Ze hef lest ien prebeerd om der weer uut te zien as een wichie van tien jaor. Daorom denkt ze non dat al heur draankies niet warkt.
Het draankie waor as de duzendpoot van drunken hef, is een gruidraankie veur kleine mensen die graag wat groter worden wult.
Rik döt de duzendpoot in’t deusie en döt der wat stoetkrummels bij in en een druppie waoter.
“Morgen,” zeg Rik tegen de duzendpoot, “kriej weer wat te eten en dan alle dagen een beetie meer. Net zo lang daj zo groot bent da’k bij je op de rugge hen schoel kan.”
As zien pap s’aovonds thuus komp, möt die ok nog even naor zien duzendpoot kieken.
“Hef e nog gien naom, Rik?” zeg pap.
“Nee,” zeg Rik, “daor he’k nog niet an dacht. Dat is een goed idee, pap.”
“Gaor maor hen bedde, mien jonggie en dreum vannacht maor lekker van joen duzendpoot. Dan hej morgen vroeg wel een naom veur hum.”
As Rik in bedde lig, dreumt e al snel over zien Voetie, want zo nuumt e hum in zien dreum. In zien dreum is Voetie al hiel groot en zit Rik bij hum boven op de rugge en gaot ze saomen deur Schoonzaand. Al zien kammeraodties kiekt jaloers naor Rik en zie wult iniens allemaol met hum speulen.
“Kiek, daor hej Rik. Waor zit die nou op?” heurt Rik ze zeggen. Rik röp dat dat Voetie is, zien huusdier en fiets tegeliek en dat Voetie hum naor schoel brengt.
As Rik ‘s mörgens wakker wordt, kek e direct bij Voetie. Voetie lig nog te slaopen. Rik gef hum nog wat stoetkrummels en een bietie waoter en giet zölf ok saomen met zien pap en mam an de taofel um wat te eten.
“En,” zeg pap, “hej lekker slaopen, Rik? Hej nog over joen duzendpoot dreumd?”
“Ja pap, ik nuum hum Voetie en ik heb hum net wat waoter en stoetkrummels daon.”
As Rik nao veertien daogen an zien mam om een deuze vrag, kek zien mam een beetie raor naor Rik.
“Waor bi’j die veur neudig dan?”
“Voetie past niet meer in het luciferdeusie, dus möt e een nei stee hebben. Hie gruit as kool mam, een goed idee van joe um hum stoet te geven.”
Rik zien mam denkt dat Rik een grappie mak en gef hum een deusie van een ruuk-ruukflessie. Dan kan Voetie daor in.
Rik döt Voetie in het neie deusie, dat een beetie groter is as het luciferdeusie, en nemt hum
vanaf die dag overal met naor toe. Want Rik denkt dat as e Voetie nou metnemt dan wet hij straks precies waor as alles is in Schoonzaand. As Voetie dan zo groot is dat hij Rik op de rugge hen schoel brengt dan kan voetie zulf weer hen hoes lopen en hum ophalen as hij eten moet.
Elke dag kreg Voetie wat meer stoet krummels nou al een half plakkie per dag en een klein doppie van de tandpasta tube vol waoter, af en toe gef Rik hum een beetie melk en een klein krummeltie beschuut.
Nao een paor weken is Voetie zo gruid dat hij niet meer in een deusie past. Rik döt hum nou alle daogen in’t schuurtie achter ‘t huus. Daor kreg hij alle daogen twee plakken stoet en een koppie waoter tot dat Voetie zo groot is dat Rik op zien rugge past.
Rik zien pap vrag op een dag hoe het met zien duzendpoot is. “Goed heur,” zeg Rik, “hij is al zo groot as de poes van Thijs.” Thijs is zien buurjonggie en hef een rooie kat thuus.
Rik zien pap denkt dat hij een grappie mak en vrag of hij Voetie even zien mag. Saomen loopt ze naor het schuurtie achter ‘t huus en Rik döt de deure lös. Voetie was al zo groot worden dat hij niet meer in het ruuk-ruukdeusie van zien mam paste en Rik hef hum nou in een olde hondemaand daon die haar hij lest vunden an de straot. Buren verderop hadden hum bij de vuilnis zet en Rik hef het metneumen naor huus. Voetie lig op een olde handdoek die zien mam weggooien wul omdat er een gattie in zat. As zien pap Voetie zöt dan schrikt hij dervan.
“Wat hej met Voetie daon Rik, wat geef je hum te eten”?
“Allent stoet en waoter pap, dat zei mam toen ik Voetie metneumen heb, daor zul e goed van gruien, zei mam. En ze hef niet leugen, zie maor.”
Rik zien pap wet niet wat hij zeggen möt, met hiele grote ogen kek hij naor Voetie.
“Nou mooi heur Rik, maor as Voetie nou zo groot word dat hij niet meer in ’t maandtie past wat doej dan met hem.”
“Dan mag hij in mien bedde slaopen,” zeg Rik, “zul mam dat goed vinden, as ik dat vraog.”
Rik zien pap zegt niks.
As Rik s’avonds op bedde lig, dan zegt Rik zien pap tegen zien mamme, “hej Voetie al is weer zien? Weet je wel hoe groot as hij is?”
“Nee,” zegt Rik zien mam, “ik heur hum der ok niet over, ik dacht dat hij hum allang weer lös laoten haar en dat hij Voetie niet meer hebben wul.”
Rik zien pap vertelt dat Voetie in’t schurtie achter ‘t huus, in een maandtie lig en al zo groot is as een poes. Zien mam schrikt daor van en wul direct kieken.
As ze Voetie zien hef begrep ze dat Voetie niet zomaar groot worden is, dat dat niet van de stoet en het waoter kommen is.
“Morgen”, zeg ze, “gao ik naor vrouw Wassie die woont achter bij het heideveld en die wet hier vast wel raod met.”
Vrouw Wassie is de olde vrouw waor as Voetie van het draankie drunken hef. Rik zien mam wet dat niet, maor Rik zien mam wet wel dat vrouw Wassie een bijzondere olde vrouw is.
Sommige mèensen zegt dat ze een heks is en dat ze tovern kan. Ze hef al een paor keer een paor jongens zo schrikken laoten met rare dinger dat der gieniene is die allent naor vrouw Wassie to giet.
“Zul je dat wel doen”, zeg Rik zien pap. “Vrouw Wassie is toch een beetie een hekse, straks tovert ze je um in een kikker of zo.”
“As der ien is die hier meer van wet dan is zij dat”, zeg Rik zien mam.
“Morgenvrog gao ik der direkt hen as Rik naor schoel giet en ik neem Voetie met.”
As Rik ‘s morgens naor schoel is giet zien mam op de fietse met voetie in zien maandtie achterop naor het huusie van vrouw Wassie.
Ze is ok nog wel een beetie bange veur de olde vrouw. Ze is der nog nooit west. Ze hef ok wel iens verhaolties heurd over heur en is heur wel ies tegen kommen in de winkel.
Een old vrouwgie met lang haor en een grote neus met een pukkel der op. Net een hekse ja, denkt ze, misschien is ze dat ok wel.
Maor ze wul toch hen.
As ze van de fiets afstapt, komt vrouw Wassie deran lopen. Ze hef een grote lange blauwe jurk an en het haor in een staartie.
“Goeiemorgen”, zeg Rik zien mam.
“Moi” zeg vrouw Wassie. “Is der wat aan de haand daj mij hier komt opzuken.”
“Ja”, zeg Rik zien mam. “Onze Rik hef een duzendpoot vunden veur een poosie leden en vreug of hij hum holden mug. Tuurlijk, zeg ik, geef hum maor flink stoetkörsies te eten en waoter te drinken dan word e wel groter. Ik dacht da’k hum wat wies maokte, maor nou een maond verder, is Voetie, want zo hef Rik hum nuumd, zo groot worden dat e in een hondenmaand slaapt.” Vrouw Wassie schrikt der van as ze Voetie zöt die lekker lig te slaopen in het maandtie achter op de fietse.
“Nou nou,” zeg ze, “die is goed gruid. Ik schrikke der van.”
“Ja”, zegt Rik zien mam. “Ik ben der ok van schrokken en ik dacht dat jij hier wel raod met wussen.”
Vrouw Wassie denkt nao en is der stil van.
“Neem hum maor weer met naor huus, dan zal ik kieken wat as ik der an doen kan. As ik der wat op vunden heb dat hij niet meer verder gruien giet, dan kom ik wel bij je thuus.”
Rik zien mam giet weer terug naor huus en brengt Voetie weer naor de schuur.
Ondertussen blef Voetie maor gruien en gruien. Hij is nou zo groot as een herdershond en past allang niet meer in zien maandtien.
Rik giet op zien rugge deur het dorp en de mèensen bent dan zo bang dat ze allemaol in huus rent as ze Rik an ziet kommen. Rik zien mam is hier niet bliede met, zien pap ok niet en ze vertelt Rik dat hij zien Voetie niet langer te eten möt geven anders wordt hij nog groter as hun huus. Rik vind dat gemien want hij denkt dat as hij Voetie gien eten meer gef, hij dood giet van de honger en dan möt hij weer lopens hen schoel. De juf van Rik vind Voetie ok eng, as Rik ies een keer an juf vrag of Voetie niet ies een keer met mag in de klas, begunt juf te riwweren van bangigheid en zeg ze dat dat niet kan.
Zien kammeraodties vind het wel mooi. Rik hef alle daogen wel iene te speulen en dizze wullen dan ok bij voetie op de rugge.
Nao een paor weken komt vrouw Wassie der an. Ze giet naor Rik zien mam toe en zeg dat ze misschien wel wet waorom as de duzendpoot zo groot wordt. Ze verteld over de draankies die ze wel ies maokt hef van kruuden en dat ze volgens heur gien ien van allen goed bent.
Maor dat heur gruidraankie misschien beter is as dat ze zelf wet en dat de duzendpoot daor misschien wel bijzeten hef.
Nou möt ze dan maor een draankie proberen te maoken waor as je kleiner van wordt en die dan an de duzendpoot geven.
Ze zeg tegen Rik zien mam dat as ze het draankie klaor hef ze wel weer komt.
Vrouw Wassie giet direkt as ze weer thuus is kruden zuken veur heur krimpdraankie.
Ze wet nog wel wat as ze gebruukt hef veur heur gruidraankie dus dan möt ze aander planties vinden veur dit draankie. Ze zöcht van alles bij mekaor en giet hen huus. Daor döt ze de krudenplanties in een pot met hiet waoter en döt der nog wat aander dinger bij, een haor uut de steert van heur zwarte kat, een stukkie gaoren uut heur gebreide jurk, een takkie van de berkeboom en dan möt het drie daogen zo staon blieven.
Ondertussen begunt Voetie aal groter te worden, hij is nou al zo groot as een pony en kan niet meer in het schuurtie. Voetie is allent lief veur Rik, de aandern wil e niks van weten.
Voetie stiet nou in de tuun vastbunden an een hekkie, en hij kek met zien grelle kraalogen um zich hen, as der iene te dicht bij hum komp, begunt hij te sissen net as een fietsbaand waoras de lucht uut giet. As Rik zien pap of mam de tuun in lopen wul, begunt hij ok te blaozen en te sissen en kek e kwaod om hum hen. Net of e zeggen wul: “weg hier, ik ben hier de baos.”
As Rik dan weer thuus komp uut schoel en die giet naor hum toe dan glinstern zien ogen en zwaait hij met zien steertie, zo bliede is hij.
Maor Rik gef hum ok alle daogen eten en drinken. Daorom is hij bliede dat hij mij zöt, denkt Rik.
Rik gef hum nou alle daogen een half stoet en een grote kom met waoter en Voetie gruit maor deur.
Rik zien mam word der een beetie bange van. Wanneer stopt die duzendpoot nou ies met gruien want as dit zo deur giet dan is hij straks zo groot dat hij niet meer in de tune past.
Rik zien mam giet nog maor is weer naor vrouw Wassie um te vraogen of ze al een draankie vunden hef veur die hiele grote duzendpoot, dan kan Rik dat an hum geven en word hij snel weer klein.
Vrouw Wassie zit op het baankie veur heur huus en zöt de mam van Rick ankommen op de fietse.
“Hej het draankie al klaor, vrouw Wassie?” zeg Rik zien mam, “want de duzendpoot gruit mij de tuun uut zo groot is hij in een paor daogen worden.”
“As het goed is”, zeg vrouw Wassie, “dan is het draankie nou klaor, ik möt de krudenplaanties nog even zeven en dan het draankie in een flessie doen dan gao ik met je met om te zien of ‘t ok warkt, dat draankie.”
Vrouw Wassie zeeft de kruuden uut het waoter en döt het draankie in het flessie en giet op de fietse met Rik zien mam met naor huus.
As ze bij het huus van Rik ankomp, komp Rik net de schoele uut en zöt hij zien mam ankommen fietsen met de olde vrouw uut het huusie bij het heideveld.
“Wat is der mam”, zeg Rik, “waorom is de olde vrouw bij je.”
“Vrouw Wassie”, zeg zien mam, “hef een draankie maokt waor as Voetie per ongeluk van drunken hef. Daorom is e zo groot worden, nou ben ik lest naor vrouw Wassie toe west en heb heur vraogd of ze ok een draankie maoken kan waor as voetie weer klein van wordt, want anders past hij met een dag of wat niet meer in onze tuun.
Rik wul der niks van heuren en begunt te schreien en te schrauwen of zien leven der van of hangt. Hij wul Voetie holden en hij wul dat Voetie zo groot blef as hij is, want an een kleine Voetie hef hij hielemaol niks. Met dizze grote Voetie kan hij speulen en met een kleintie niet.
Zien mam probeert hum uut te leggen dat iederiene bang is veur Voetie en dat hij kwaod is op iederiene maor dat kan Rik niks schelen want hum döt hij ja niks.
Rik zien mam zeg dat Rik hum dat draankie möt geven omdat niemand bij Voetie in de buurt kommen kan, maor Rik zeg dat hij dat niet döt en dat as zien mam hum verplicht dat te doen hij met Voetie weg giet lopen en nooit weer in huus komt.
As zien pap weer thuus is vertelt zien mam wat der gebeurd is en dat Rik het draankie niet an Voetie geven wul, dat Rik hum zo groot holden wul om met te speulen en dat hij anders weg giet lopen met Voetie.
As Rik naor bedde giet zeg hij tegen zien pap en mam dat hij de volgende morgen met Voetie ergens anders giet wonen omdat zij Voetie niet hebben wul en hij wel.
Zien pap en mam hebt al een plannegie bedacht en zegt der verder maor niks van. “Weltrusten Rik, tot mörgen vroeg. Gao maor lekker slaopen.”
‘Snachts as Rik lekker lig te slaopen gaot Rik zien pap en mam naor buten met een kom waoter, in dat waoter hebt ze het draankie daon en ze gaot kieken of Voetie ok ligt te slaopen.
As ze naor de tuun loopt lig Voetie lekker te slaopen in het gras.
Hiel zachies löp Rik zien pap met de bak met waoter naor Voetie toe um de waoterbakken om te ruilen, hij wul de bak waoter met het draankie derin neerzetten en de aandere bak waoter waor as gien draankie in zit der weg haolen.
Mar as hij de waoterbak met het drankie op de grond zet hef um de aandere waoterbak op te pakken strukelt hij over het touw waor as Voetie met vastbunden zit. Voetie word der wakker van.
Slaoperig kek Voetie um zich hen, want hij schrök ja ergens wakker van. Dan iniens
zöt hij Rik zien pap liggen en begunt e te sissen en te blaozen. Rik zien mam schrikt en begunt te gillen en te schreeuwen. “Help, help.”
Rik die wordt der wakker van, wat hef mam toch te gillen, waor is ze. Zachies röp hij: “mam, mam, waor bi’j en wat doej”. As hij zien mam nog heurt gillen giet hij uut bedde en kek deur zien slaopkaomerraom naor buten en schrikt. Zien pap lig op de grond en Voetie stiet der boven te sissen en te blaozen. As de wiedeweergao giet Rik naor beneden en löp naor buten.
“Mam, wat is er en wat döt papa bij Voetie,” vrag Rik.
Zien mam kan niet praoten, zo bang is ze.
Rik löp de tuun in en giet naor Voetie toe um zien pap te bevijden, as Rik bij Voetie is en hum giet aaien giet Voetie met al zien duzend poten om hoog liggen en lat hum lekker over zien bukie hen aaien. Hij knort der van. Rik zien pap die dat zot, rent de tuun uut naor zien mam toe, bliede dat hij nog heel is en dat Voetie hum niet opeten hef.
Rik hef niet deur waorom zien pap in de tuun was en giet saomen met zien mam weer naor binnen.
“Hè”, zeg Rik, “dat was schrikken, pap, daor heb ik ja dörst van kregen.”
“Ik ok”, zegt zien pap en mam tegeliek.
Saomen drinkt ze in de keuken een lekker glas kölde melk en gaot ze allemaol naor bedde.
In de tuun hef Voetie ok dörst kregen en hij begunt uut zien waoterbak te drinken.
‘Smorgens as Rik Voetie eten geven wul is de tuun leeg. Het touw waor as Voetie met vastbunden was, lig bij het hek, maor Voetie zit der niet meer an vast.
Rik kek um hum toe en zöcht Voetie. Hij kek in de bossies en bij de buren in de grote schure maor kan hum nargens vinden.
Schreiend komp hij het huus binnen. Hij giet naor zien mam toe. “Voetie is weg”, zeg Rik, “weglopen denk ik, want zien touw lag der nog wel.
“Misschien hebt ze Voetie wel metneumen naor reuzenland. Daor woont allemaol dieren die te groot worden bent hier, en hier niet goed wonen kunt.
“Ik denk”, zeg zien mam, “dat Voetie daor naor toe lopen is. Daor hoeft hij niet vastbunden zitten an een hekkie. Daor kan hij vrij rondlopen. Dat is toch mooier of niet dan?”
“Ja”, zeg Rik, “ja mam, dat is waor, dan moet ik maor een neie zuken, en die niet zoveul stoet weer geven.”
“Zo is dat”, zeg zien mam. “En nou snel naor schoel jij.”

◄ weerum naor het thoesblad