Schriever van de maond augustus 2006
| Taolvirtuoos, (volks)dichter, conferencier, speulman: Dizze benaomings
binnen op Roel Reijntjes van toepassing. De man is zo veulziedig, daj hier
zunder muite nog een koppel karakteristieken naost zetten kunnen.
|
 |
Nao de HBS is Reijntjes ambtenaar worden op ’t belastingkantoor in Assen. In
1972 gef e daor de brui an en geeit e leven van de pen. Het vlinderstrikkie
wordt de boetenkaant van zien artistieke weerdigheid. Met Drèentse
veurdrachtaovends reist e deur Drenthe en de rest van Nederlaand. Met zien
smeigelnde stem en smangs wat bekakte oetspraok speult e veur alle laogen van de
bevolking. Hij hef de gek met eigen volk en gewoonten, zunder de notaobeln en
aander hoog volk te spaoren. Mor der is altied een ondertoon van begrip. Hij mag
hum dan wal veurdooun as een hofnar, maor hij lat blieken dat e zölf deeil
oetmaokt van de Drèentse saomenleving. Nao de dood van zien mam in 1978 begunt e
te reizen naor Griekenlaand, Peru, Frankriek, Itaolië en Thailaand. Hij ‘komp ok
oet de kaast’ en schref in zien gedichten openlijk over zien homoseksualiteit.
Roel Reijntjes was een veulziedige persoonlijkheid, maor veur alles was e dichter; een dichter die opkommen is in een tied doe de Drèentse taol verlet har van zien poëzie. Hij hef hiel wat bundels op zien naom staon, zoas De iegelkaor (1959), De speulman (1961), Het wollegres (1965), Kleine Drentse reize (1975), Al wat ik zag (1977), Veur later (1982), Het zingen holt an (1984), Zeefdruk (1987), Mien liefste, ach wat is met mij (1993) en Late Brummelpluk (2002). In zien ballades en historische gedichten döt de taol wat olderwets an. As laoter de onderwaarpen persoonlijker worden, veraandert de taol met. De taolweelde blef, mor hef niet langer de nostalgische hang naor de oer-Drèentse oetdrukkingswieze. Reijntjes blef ok de schriever met tweei gezichten: de volksdichter die weergef wat leeft in oeze volk en de literator die op zeuik is naor de allerindividueelste expressie van de allerindividueelste emotie.
Hij bruukt in zien waark strakke dichtvörms, mor ok wel ’t sonnet,
rondeelachtige en vrije verzen. Relativerend bint ok zien zogenaomde wiesheden:
‘Oes ienig bezit is oes leven, daw an ’t èend nog weerum moet geven’.
In 2003 is e, tachtig jaor old, oet de tied kommen. Op
http://www.dodenakkers.nl/beroemd/reijntjes.html kuj foto’s zeein van zien
graf, hoes en standbeeld in Beilen. Op ’t kerkhof in Beilen steeit op zijn graf
een börstbeeld. Niet wied van zien hoes an de Kruisstraat in Beilen steeit een
standbeeld van Reijntjes. Hij hef een boouk in de handen en hij kek naor zien
hoes. Roel Reijntjes was slim ijdel. Zien standbeeld is misschie daorom een
beetie langer en slanker as e zölf in ’t echt was. Ze zeggen dat e dat zölf
omhaands had hef.
In 2004 hef Stichting Drentse Taol een schrieverspetret op video en dvd van hum maoken laoten met as titel ‘Een mooi jonkie’.
► Schrieverspetret Roel Reijntjes op video/dvd - Bestellen
Hieronder kuj een keur oet zien waark lezen.
Allerzielen
O Allerzielen, dag van mistig dèenken
an oenze Doden, deur de jaoren hen...
Het is november, wil de weemoed schenken
in ’t grote vat van de herinnering.
De lochte nevel van de naojaorsstilte
hangt tussen bomen op de aole hof-
gien traonen meer, allèn de zachte stilte
van het veurbijgaon; alles wordt tot stof.
O rust dan Doden, in je molmde kisten -
tweede november, gedachtenissen zweeft...
Natuur holdt aodem in en de herinring beeft -
’t Is Allerzielen - en het giet nou misten.
Fragment van Schoonoord
De ieken staot betoverd toe te kieken
hoe of de wolken in de spiegel van ’t kanaol
op weg bint naor de verre hemelrieken
de grèenzen over van de Drentse zaol.
O Schoonoord, hoge wallen met de zommervuren
van golden braom... ’Gezegend is dien naom’,
zo zingt dien lied - maor plaggen zint de muren
waorbinnen mèensliekheid deur armoe is vergaon.
Hoe te vergeten? In ’t openluchtmuseum
op rest van ’t veld, de aolde waker stiet -
Driftig gebaorend in zien mausoleum,
zingt veur toeristen ’t eendre vroggerlied.
Maor Schoonoord wendt zuk af; verleden is verleden
en spiegelt zuk tevreen in ’t stille dreumkanaol,
de auto’s zoeft en zingt het drokke lied van ’t heden
maor d’aolde man vertelt: ‘Zó was ’t, zó was ’t ienmoal!’
Echtpaar in de trein
Zit naost mekaar en spreekt gien woord;
wat zegd mus worden dat is zegd
en krom is krom en recht is recht
te vaak hebt zie mekaar vermoord
Nog reist zie in dit leven samen,
bint toe an de bejaordenpas.
En as zie dood gaot zegt zie “amen”
verbiesterd dat dit ’t leven was.
Rune
Het regende in Rune
doe ik in Rune kwam
en op de grune brinke
daor stun de bronzen ram,
’t gemeentehuus: een schúúrburo
vol ambteliek verstaand,
een boerderij met dakstro,
de winkels an de raand
van ’t brinkien met zien Kerke
uut tied van eeuwen hèèr...
het regende in Rune,
zo windrig was het weer -
de hoge bomen zungen
het lied van vrogger tied
en doe zung òk de torenklok
zien zangrig helder lied...
en Luning’s mooi waranda
zag ’t láttig-náttig an...
het regende in Rune
doe ik in Rune kwam
 |
Reize hen ’t zuden Reizend bin ik zuudwaorts gaon steden met de vrömde namen wied van Ekehaor en Amen Hieken, Haolen, ’t dörps bestaon. |
|
De koekoek röp! - ik hol mij dove ienmaol moew tóch van ’nkander roze bluit de oleander en ’t oliefblad kleurt tot mauve. Dronkend de jasmienen-hege regen drenkt de zommerbloemen as kompas mien natte doeme zingend ’t aoventuur integen. Oet: Mien liefste, ach wat is met mij |
||
Tussen Spier en Wiester
Het regende zo zacht, maor ach wat zung de liester!
ik kuierde de weg - de straot van Spier naor Wiester,
een jonge ree, neisgierig, met amandelogen
sprung dartel daansend vort met arabeskenbogen.
De veenties in de heide, die leken grauw te kieken,
een beetien hemelsblauw, dát zul heur beter lieken
en in de stille bos zag ik an beide kanten
as trotse maharadja’s, de kleurige fazanten.
En in de barkenbomen, daor buitelden de mezen,
lachten mij oet en tsjilpten: “Ja, wij verklaort bij dezen,
hij is beslist niet wies, die kerel in de regen,
dat is een vrömde mens, daor langs des Heren wegen!”
Maor ik gunk aal maor wieder en achtte niet de regen,
al glum het natte asfalt mij streng en recht integen:
want ach hij zung veur mij, allén veur mij, die liester,
daor an die stille weg, de straot van Spier naor Wiester.
Oet: De speulman
Starven
Wees zacht Dood als ik starven gao
en blaos de aodem van vergeten
over de zeerte van het weten -
dat is genao.
Dood is niet slim, het is een slaopen
in ’t grote bedde van de rust
daor ’t veilig is en ’t longern blust.
Ik weet van horizonnen van de Rust
waorachter ik ok ienmaol zal verdwienen
maor ’k bin zo schrouwend bang veur lieden en veur pienen
en daorom Dood, aj komt - haal mij dan onbewust.
Oet: Late brummelpluk
Geboorteplaots
Hoog oet de toren kiek ik deel
op ’t olde Beiler dörpsgareel
breed kerkdak met zien blauwe leien
en spreidend tot de horizon
de greune frisse weiden.
’t Mag wezen: ’n leven klein van brein
toch stark in zien bescheidenheid
met schier verlegen innigheid
’t is een cocon – en binnenin
daor is ’t dat ik geboren bin.
Oet: Mien liefste, ach wat is met mij
Statement
In mij is vlam en schrui en bliede wezen
um weelde, die de wereld is;
een vlinderstrikkien veur, wat boeken lezen,
in ’t stille hoes, waor ik mien moeder mis.
Behendigheid is mij beslist niet vrömd
en élégance heurt tot mien underdelen:
beringde haanden, het brein intelligent –
maor aid een eenling en tot dode toe allent.
Ik heb nooit echt het vol geluk verwacht;
bij aal ’t ervaoren, aaltied ’t weten
dat ik totaol vervulling mus vergeten
en zunder spie tan het ‘normaoler wezen’ dacht.
In ’t grieze Drenthe met te veule regen
leef ik toch dapper deur mien dagen hen;
met ’t aoldernd hart, dat ik aal beter ken,
jongleer ik ’t unverbiddelieke end integen.
Oet: Mien liefste, ach wat is met mij
En heb ik het er dan toe daon
En heb ik het er dan toe daon,
wèl zal mien verzen lezen
en welke leesder zal verstaon
met wat een muite en ienzaom wezen
ik deur dit leven hen bin gaon?
Gien leven blef; ienmaol geboren
is oes de Dood al toe ezegd.
Blas nog de hoogmoed van de toren
zien fundamenten wordt al slecht.
En heb ik het er dan toe daon,
het Leven zölf zal wieder gaon.
Och, bleef van mij ien klein gedicht,
wat regels, ien gedachte licht –
dan heb ik niet vergeefs bestaon.
Oet: Mien liefste, ach wat is met mij
Late brummelpluk
Ik pluk de brummels um heur sap
en schram mij an de stiekeltakken,
aal ruggebugend, tastend, pakkend,
mien puut wordt vol – mien jaoren krap.
Nao weken wolken, wind en regen:
naozommerdagen, loom en warm.
De spinne lat zien wöbbe weven
en doodt zien prooi in stil alarm.
De kille mais vörmt de coulisse
van onverschil – een steile waand.
Het leven giet an kracht verliezen.
Het brummelsap blödt in mien haand.
Oet: Dapper deur de dagen
Mien moeder en het noorderlicht
Zij reup mij opboeten
ik was nog een kind
en boven oes hoffien
een wirwarrig lint
O Wodan in ’t noorden
die vrouwe Freya verrast
de wolven gaot hoelen
‘k hol moeder stief vast
De iestied giet heersen
en Loki regeert
nou soest Wodan langes
op Balder, zien peerd
Ik vlucht in oes keuken
en schoel achter ‘t glas
de banvluuk wordt breuken
de goden te gast
Magnetisch en heidens
dit groots noorderlicht
aurora borealis
op mien moeders gezicht
Zij reup mij opboeten
ik was nog een kind
doe boven oes hoffie
dat vlammende lint…
Oet: Mien liefste, ach wat is ’t wat met mij
In mien aovendkamer
In mien aovendkamer
gele lampeschien
heur ik het gehamer
van de hartepien
Stille meubelstukken
Klok tikt zunder moed
Bidden wil niet lukken
Hoffies vol me roet
Zore bloemenparken
traoge stroomt het bloed
woorden kunt niet starken
uren zunder gloed
Zo allent te wezen
Is te slim veur mij
Slaopen –eten - lezen:
Aid allent – aid overnei.
Oet: De braand der zinnen
Het zal oes ieuwig heugen
Doe hef de steern daor stille staon
en schepers bint hen binnen gaon,
de keuningen hebt beugen…
het zal oes ieuwig heugen.
Het arme poppien in het heu
de moeder blied’ en o zo meu
de nacht was zunder leugen…
het zal oes ieuwig heugen.
Zien vao die heul getrouw de wacht,
de naobers hebt an ’t kind wat bracht
zie leuten zuk niet neugen…
het zal oes ieuwig heugen.
Uutgaves
Verzenbundels
*De iegelkaor. Drentse gedichten
Stadskanaal,J.A. Eerelman, 1959; Assen, Hummelen, z.j.; Assen,
Hummelen, 1980
*De Speulman: Drentse gedichten
Stadskanaal,J.A. Eerelman, 1961; Assen, Hummelen, 1980
*Het wollegres: Drentse balladen
Stadskanaal, J.A. Eerelman, 1965; Assen, Hummelen, z.j.; Assen,
Hummelen, z.j.
Gedeeltelijk eerder verschenen in de Nieuwe Drentse Volksalmanak
*Kleine Drentse reize. Verzen
Assen, Hummelen, 1975
*Al wat ik zag. Drentse gedichten
Assen, Hummelen, 1978
*Veur later
Assen, Hummelen, 1983
*Zestig gedichten van Roel Reijntjes veur zien zestigste jaar /
oetzocht deur Hans Heyting
*Zeefdruk
Zuidwolde, Stichting Het Drentse Boek, 1987
*Dapper deur de dagen
Oosterhesselen, Agri Montis Pers, 1989
*De twee jonge tamboers,
Oosterhesselen, Klencke Pers, 1990
*Oes is geboren, Drents Kerstspel.
Oosterhesselen Klecke Pers, 1990
*Negen balladen,
Oosterhesselen, Klencke Pers, 1990
*Het lieve leven. Een bloemlezing.
Oosterhesselen, Klencke Pers, 1991
*Reiziger holdt an in Golgotha.
Oosterhesselen, Klencke Pers, 1991
*Het zingen holt an. Vijftien Drentse balladen
Assen, Hummelen, 1991
*Mien liefste, ach, wat is met mij
Oosterhesselen, Klencke Pers, 1992
*Mijn liefste, ach, wat is het met mij
Zuidwolde, Stichting Het Drentse Boek, 1993
*Jaorgetieden in Drenthe
Oosterhesselen, Klencke Pers, 1994
*Nachtelieke echo 's
Oosterhesselen, Klencke Pers, 1995
*Waor zal ik mien rustplaots vinden?
Oosterhesselen, Klencke Pers, 1996
*Aolde liedties wordt stiller
Oosterhesselen, Klencke Pers, 1996
*Het bluien van 't beminnen
Oosterhesselen, Klencke Pers, 1997
*De brand der zinnen
Oosterhesselen, Klencke Pers, 1998
*Late brummelpluk
Zuidwolde, Het Drentse Boek 2002
Aandere uutgaves:
*111 Drentse wiesheden. Assen, Hummelen, 1979
*100 kleine Drentse wiesheden. Assen, Hummelen, 1979
*Drentse spreekwoorden en gezegden: een "album amicorum" Assen, Hummelen, 1981
*211 Drentse wiesheden. Assen, Hummelen, 1982
*Een leven in Beilen. Beilen, Historische Vereniging
Gemeente Beilen, 1998
Bronnen: Drèentse Schrieverij, Stieneke Boerma en Rouke Broersma
Website: Bentepol
Website: Streektaalzang in Drenthe
◄ weerum naor het thoesblad