Gré Seidell-Broekhuizen (1929-)

Schriever van de maond december 2005

Grietje Broekhuizen is geboren an ’t Oranjeknaol bij Zwiggelte. Doe ze een jaor of tien was, verhoesde ze nor Echten. Nao de legere schooul dee ze de Mulo in Hoogeveen en daornao een opleiding veur hoesholdkundige in Meppel. Nao heur studie waarkte zij as kinderverzörgster in ’t Noorderhuis bij Hoogeveen en laoter as bezigheidstherapeut bij ’t Rooie Kruus. Nao heur trouwen in 1959 gung ze met heur man nor Eindhoven en daor begon ze te schrieven. Gré Seidell-Broekhuizen debuteerde in 1971 met gedichten in Oeze Volk, waor ze sund die tied een vaste metwaarker van west hef. Laoter publiceerde ze ok verhaolen in de Hoogeveensche kraant. Heur gevulens kan ze het best in heur moedertaol under woorden brengen.

Gré Seidell-Broekhuizen hef dreei dichtbundels publiceerd: Oerkenblatties (1980), Regelrecht (1983) en Tussenruumte (1989). De eerste tweei verschenen bij Hummelen in Assen. Tussenruumte is oetgeven deur Het Drentse Boek in Zuudwolde.   Heur dichterschap is herkenbaor an een zörgvuldig taolgebruuk, traditionele vörm en wat thema anbelangt vaok natuurpoëzie. Zij schildert ’t laand waor ze van holdt. Staodigan kommen der ok wat persoonlijker motieven en deeipere geveuilens in heur waark naor veuren. Het gevaor van het te kleine, kneuterige en te bepaarkte wet ze knap te deurbreken deur heur zuver taolgebroek en het onverwachte in heur poëzie.

In opdracht van Stichting Drentse Taol hef Albert Haar van Rikrak Communications een schrieverspetret van heur maokt. Dat is in december 2005 prissenteerd.   Hieronder kuj een stuk of wat gedichten van heur lezen. De spelling is hier en daor anpast an de officiële Drèentse spelling.

Oerkenbladties An de boswal, langs het padtien, greuit het kleine oerkenbladtien, hoewel eeuwen bint vergaone, of ’t er altied hef estaone. De blauwe bloempies an het staaltien, vertelt een oerold volksverhaaltien; onopvallend tussen ’t grös döt ’t zien kleine hartien lös. In het nederige blad, hef het altied krachten had, want ze trökken alle zeer, zèe men vroeger, uut een zweer. In het olde Drèentse laand heurt de oerkenblatties plaant umdat ’t onbewust verwoordt oenze eigen Drèentse aord. De scheuvelloper Krakend kreunt het in de sloten strammig ritselt ’t dreuge riet langs de kaanten, waor de boten vasteklemd ligt in de tied. Mit vlagen jag in vage vegen de dunne stoefsnei aover ’t ies, weeit hoge rillen tegen hegen: witte strepen in het gries. Het laand, de locht, ’t verkleumde leven, bevreuren in het gries pastel mit grauwe blauwen, waorin even een huver trekt deur ’t strakke vel: Een silhouettien, kroem gebeugen, snid visgraotlijnen in de snei en in de stilte - ’t kwam anevleugen iezer op ies - en ’t is veurbij. Dan keert de stilte, nao dit even bewegen in de ienzaamheid en krimpt van kolde weer het leven töt starre onbewèeglijkheid.   Veurbij nooit was de dood zo indringend naobij de schrouw um geheur weur klaankloos weerkaatst as veurbij Mien maagien Mien maagien wat laag ie iens dicht an mien harte; deur zunnige dagen heb ik oe edragen wij waren ien hiel’ uut twei dielen apart. Mien maagien nou draag ie oen eigen kompas, zo mus het jao gaon toch, mar ’k blieve hier staon nog en wuive oe nao achter ’t glas. Moedertaal Het begun van oens verhaal weur verteld in moedertaal deur eigen volk – vertrouwde wiegen van oerold vlechtwark, taoie twiegen in vorm ebeugen, in bochten dreven, eschaafd, eschoerd, mar hiel ebleven hier hebt de eerste klaanken klunken hier is het eerste woord edrunken mit moedermelk - het zachte zingen zul blievend bij ons binnen dringen; en wat der later naost much komen: oens diepste deinken, mooiste dromen draagt teksten in de moedertaal net as ’t begun van oens verhaal.   Miskend Zien volk had hum as kiend eleerd: wie nooit wat zeg, zeg niks verkeerd. Verbargt oen diepte en oen zwakte en holdt oe mar wat op de vlakte. Mar hij wol wat in een ziel kun wonen op zien meneer de mèensen tonen, begriepend, treustend, wol hij ’t zeggen, een arm um een scholder leggen. Toen ’t volk miende het aans te zien en mit het stompe mes gung snien in wat veur hum haost heilig was, deu hij de loeken veur het glas. Van die tied of trok hij een vrèe rondum die zo bezeerde stèe en achter dichte dove deuren verdween de zunne uut zien kleuren. Verleuren liefde Zo hoog ontsprungen edaanst ezungen wolkenloze hemelhallen stroomversnellings watervallen stark leek de stroom toen is de droom verdrunken in het deltazaand gien water meer en ok gien laand uut evlakt of ezwakt uut. Verleuren liefde komp oet de bundel Maandewark, oetgeven deur Het Drentse Boek bij het virtigjaorig bestaon van de Drentse Schrieverskring.

Hoogzomer

Wanneer de dauw nog druppelzwaor
dof dale hangt, op ’t keerpunt waor
nog stilte is van ’t nacht’lijk zwiegen,
begunt wied vot een locht te stiegen
aover de drömpel van de morgen
ánzet van zegen en van zorgen.
In ’t schemergries van lochtig glop,
Drenthe wordt wakker en stiet op.

Een leeuwerik drag heur lichte lach
hoog naor de klaorte van de dag
en ’t vredig vee komp saam edreven
um witte wèelde of te geven;
er giet een golden golving deur
de riepe rogge langs het speur.

En as ze ’s aovends muu, verhit
nog even op de huken zit
tegen de holtwal, vuult ze ’t beven
van het zowat voldragen leven
en mit een glömlach op ’t gezichte
knupt ze heur nevelnachtjak dichte.

Oet: Scheupers van de taol

◄ weerum naor het thoesblad