Albert Aaldert Metselaar
 

		Geboren Hollandscheveld, 26-06-1959   Woonplaatsen Hollandscheveld (1959-1982), Assen (1982-1985) en Hoogeveen (1985-heden) Burgerlijke staat Getrouwd, sinds 19-3-1982, vader van drie dochters.
Werkkring GGZ-Drenthe, als verpleegkundige (sinds 1978), netwerkfunctionaris voor de Spiegel (sinds 2000) en als coördinator van ‘De Spiegel’, het trainingscentrum voor revalidatie en rehabilitatie van de GGZ Zuidwest Drenthe (sinds 2001). Kerkelijke gezindte Hervormd opgegroeid, nu Gereformeerd, maar overtuigd breed SOW. Taal: Tweetalig, Drents en Nederlands.

Vanaf 1985 publiceert hij in de Hoogeveensche Courant over historische, maatschappelijke en godsdienstige onderwerpen. Veel aandacht is er in zijn werk voor de menselijke beleving en de onderlinge interacties, in de historische context van ieders eigen tijdperk. Door de jaren heen komen ook steeds thema's terug die verband houden met de Hoogeveense schrijver/schilder Albert Steenbergen en diens creatie "de Nevelhekse". Bekende series van zijn hand zijn "Maranatha!", "Het leven van Hendrik Thijs Thalen", "Het testament van de Stroeve" en "Bekiek het maor".

In 1986 verscheen zijn eerste grote publicatie in boekvorm: "Het ontstaan van Elim". Publiceerde een tiendelige serie over Hollandscheveld en omstreken in de Tweede Wereldoorlog, als gevolg waarvan de veroordeelde maar gevluchte oorlogsmisdadigers en SS'ers Auke Pattist en Dirk Hoogendam regelmatig landelijke aandacht kregen, en laatstgenoemde gevonden werd op zijn schuiladres.

Drents dichter, vooral van ballades, medewerker van o.m. "Oeze Volk". Bekendste de bundel: "Liefde lat gien mčense lös". Initiatiefnemer van o.m. de oprichting van het dichtersgenootschap "de Taalcompagnie" te Hoogeveen, de dodenherdenking van 4 mei in Hollandscheveld, open podia voor proza en poëzie te Hoogeveen en de introductie van de bijbelse bazuin in godsdienstige bijeenkomsten. Vertaalt en schrijft godsdienstige liederen in het Drents van Hollandscheveld en omstreken en gaat voor in zowel Nederlandstalige als Drentse kerkdiensten (bevoegd kerkelijk werker sinds 1999).

Als kerkhistoricus in 2001 via Windesheim afgestudeerd op het begrafeniswezen in Hollandscheveld en omstreken in de 19de en de 20ste eeuw en als zodanig tevens mede-auteur van het boek "Ter ere Gods. 350 jaar Hervormde Grote Kerk te Hoogeveen". Hij studeerde in 2001 tevens af in een tweede studierichting op een onderzoek naar de bazuinen en trompetten in het Oude en het Nieuwe Testament. In het kielzorg daarvan werd onderzoek gedaan naar andere signaalinstrumenten, o.m. de Drentse boerhoorn. Op 1 januari 1995 werd hij voor zijn schrijverij beloond met titel en onderscheiding "Hoogevener van het jaar 1994".

Liederen
Verhalen
Drentse preken

De vos van 't viene

Het was in de donkere dagen van 1643. Op het Huus in Echten zat een olde vrouwe bij de heerd. Ze borduurde een marklappie veur een kleinkiend, en zat daorbij in gedachten verzunken in het vuur te staren. Hčur zeune kwaamp bij hčur zitten. Ze zaten samen stille, want er was niet veule te zeggen. Hčur kerel, zien vaar, was nog maor net bij ezet in de grafkelder van de karke van Rune. Woorden schčuten te korte, en dat net op een dag dat zoeveule woorden neudig waren, want er mus van alles eregeld worden.

“Wat mu’k noe moe?”, zei de jongkerel. “Vaar hef oons zoeveule nao elčuten waor a’k bliede mit bin, en zoeveule waor a’k niet wete wa’k der mit mut. Schulden die hij nooit wol betalen, ruzie mit zien olde kameraoden in Ollaand, ruzie mit dit, ruzie mit dat, en dat allemaole aover geld, grond en viene. Vaar was baos en vaar wol baos blieven. Hij hef zien baozigheid mit hum mit enčumen in de grafkelder in de karke, en de ruzies heb ik arfd mit zien titels en de havezate.De Heere mak het oons niet makkelijk, op het stokkie eerde dat ie oons egeven hef.” Moe keek op uut het vuur. “Oen vaar, was mien man”, zei ze, “en die heb ik belaofd trouw te blieven. Maor laot ik oe een verhaal vertellen:”

Het viene was zoe mooi, zoe mooi, en zoe vol van veugels, ongedierte en aander lekkers, dat een vos in het Stienbarger Oosterveld maor ien ding miste um hum niet in de hemel te wanen: ’t eiwige lčemt. En umdat ie dat net niet had, mus ie nog veule meer zien te halen uut die paar jaor dat een vos hier rond kun streupen, dacht ie. Hij wus ok al wat ie wol. Ok al kun ie zien boek nog zoe vol čten, het zinde hum niet dat de aandere vossen dat ok dčuden, en dat ie ze niet baos kun. Ieder gunk zien gaank, en dčud wat goed was in zien eigen ogen, vundt ie. Dat ze ok de boek vol wolden hebben, dat zag ie ok wel, maor as ie de kaans kreeg, zul ie ze baos zien te worden, dan hoefd’ie niet zöllef meer achter het vrčten an te vangen.

Het viene was zoe mooi, zoe mooi, en zoe vol van veugels en ongedierte, en der veraanderde niks. Tut die dag, dat oonze vos een kiepe wol halen bij een olde schčuper, bij de schaopskauwe an het Riegmčer. De schčuper lag op de hilte, baoven zien schaopen, en snurkte zie mooiste melodigie. Hij had het drok had. Hij had de hiele dag in ’t veld ewest, en was daornao nog wat leste uurties in de leste straolen van het zomerzunnegie bezig ewest mit de staldeuren. Ze stunden eschoerd te wachten op de neie varfe. De schaopen en wat geiten lagen en stunden tegen menaar an, mčuken de kauwe flink warm en benauwd mit hčur aosem. De kiepen van de schčuper zaten op de rikken, in de hoek van de kauwe. De deuren stunden lös, mit een paar plaanken der veur, zodat de koelte van de aovend de benauwdigheid wat weg kun nemen. En zodat de vos zien gaank kun gaon……..

Oonze vos wöcht tut het eerdedonker was, daor in de kauwe, onder de hoge bomen die het leste locht van starren en maone wegnčumen. Mit zien an het duuster ewende vossenogen zag ie de veier kiepen van de schčuper op hum wachten. Hij krčup geruusloos naor de kauwe, bčug het drčuge grös zoe veurzichtig bij dat het niet brčuk en kraakte, dčud zien eerste stappen op de mest, kromde hum um de spieren in zien achterpoten flink an te kunnen spannen, sprunk…. en vlčug mit zien kop tegen de plaanke mit geriedschap. De varfe, de grote grune busse mit varfe, stroomde aover zien lief. Hoe hard ie ok weglčup, hoe die ok rolde in het grös, en hoe vake de vos hum ok probeerde te wassen in dat ellendige water, waor ie toch al zoe’n hčkel an had….. der veraanderde niks. Hij was zoe gruun as grös.

Hij bleef dat ok toen de zunne weer opkwaamp. Het viene was zoe mooi, zoe mooi, en zoe vol van veugels, ongedierte en aander lekkers, en daor lčup tut spot en schaande van alle aandere vossen een grune vos tussen de bentepollen. Tut ie hum ummedreide, mit een vurige gleenstering in zien venienige vosseogen. “Ik kome net uut de hemel”, zei die, “ik bin deur God anesteld as Heere van het viene. Ik bin de Heere van ’t Oosterveld, van de Wolfskoelen tut de Riest. En ie bint mien volk, ie magt mij dienen……” Eerst waren ze veraldereerd, maor toen bčugen alle vossen vol eerbied veur de Heere van het viene. En de vossen vertelden het an de inten en de knienen, en an de schaopen van de schčuper, en an al het gedierte en ongedierte wat er nog meer aover de velden en het viene zwörf. “Der is een Heere van ’t viene an esteld deur de Heere van d’hemel”, gunk het rond. Aoveral vandaon kwamen ze naor de vosseburcht bij het Bosmčer, diep in ’t viene, waor Heer Vos zien domicilie höld. Ere wie ere toekomp, en Heere Vos komp alle ere toe, want wele wet wat er gebeurt as ze dat niet dčuden dachten ze. Het neis gunk aover alle velden, vienen en bossen. Toen der ok een grote oerosbolle opdčuk, wur die an esteld tut Heer Vos zien adjudant. Op de rogge van de bolle reisde Heere Vos waor ie gaon wol. En iederiene bracht hum het lekkerste čten, of offerde humzöllef op, um de mage van Heere Vos te dienen.

Toen ie niks had, was ie op zuuk naor alles, en was vergčten. Toen ie alles had, miste die zien moe, maor wat mus ie? Hij kun toch niet zomaor naor het hol van zien moe gaon, en zeggen: Moe, kiek hier bin ik, ik mis oe zo…… Vanof de rogge van de dikke bolle rčup ie een paar vossen bij hum en zie: “Loop hard naor mien moe en zeg hčur: oen zeune is de Heere van ’t viene worden. En neem hčur mit, laot hčur drekte bij mij komen” De vossen gungen op stap, en vunden moe vos bij ’t Mčer, waor de dikste inten waren. “Mien zeune Heere van ’t viene”, zei moe vos, “en hoe gedrag ie hum dan as Heere van ’t viene?”

De mieste vossen hölden hčur bek dichte. Ien van de vossen, vermagerd en doodmeui, blafte moevos toe: “Nou, a’k eerlijk mutte wčzen, het is er niet bčter op eworden in ’t Oosterveld. Oen zeune speult de baos aover alles wat in zien buurte komp. Hij lig de hiele dag in het zunnegie, giet allint deur ’t veld op de rogge van een bolle, en lat hum alles bringen wat ie vrčten wil. Het beste van het beste is nog niet goed genog. De vossen jaagt hčur dood, der is haoste gien inte en gien doeve meer aover, hij bemuit hum aoveral mit. Hij is wel een veurname kerel, maor ie weet nooit waj an hum hebt, wij magt het minne wark veur hum doen, en hij hangt oons al tieden de kčel uut.”. De aandere vossen wollen de vos mit de lösse tonge nog de bek snoeren, maor het was al te late. Moe wus genog. “Zeg maor tegen die grunige vos dat ie mien zeune niet kan wčzen. Die is aans groot eworden. As het mien zeune wel is, zal ie hum aans mutten gedragen!”

De bosschoppers gungen terugge naor de vosseburcht. Ze gungen niet naor de grunige vos, ze gungen mit menaar en mit nog een stel aandere vossen in een hoekie zitten jaanken. “Luster es, jonges, wij zit mit een bedrieger op escheept. De Heere van ’t viene komp niet uut de hemel, die komp gewoon bij het Mčer mit de dikste inten weg. Hij kan hielemaole niet grunig wčzen, want zien moe is net zoe rood as oons. Een hiel gewoon vossie. En zien eigen moe wil hun niet kennen, want hij was vrogger hiel aans. Toen ie geboren wur, was ie net zoe’n gewoon vossie as wij mit menaar…..” Ze zaten te bedčenken wat ze mussen doen. Ze dörfden niks te doen, want as ze ’t mis hadden, wat dan? Dan zulden ze deur de Heere van ’t viene an epakt worden. En as ze geliek hadden? Dan kunden ze hum anpakken?

Een olde vos wus raod: “Weej nog van lest, toen de jager in ’t veld was? Hij schčut ien van oons, die jaankend störf. En alle vossen die dat heurden, gungen mitjaanken, want as iene vos jaankt, gaot d’aandern zonder der bij nao te dčenken net zoe hard mitjaanken. De jager zal der zo wel weer wčzen. As wij bij de vossenburcht blieft, dan zal ie daor iene van oons te pakken nemen. En as ie wat aans schöt, dan blas ie op d’hoorn, as ie weer naor uus giet. Wij wacht gewoon tut ie iene schöt, of wij wacht op d’hoorn, en dan jaanke wij mit alle locht in oonze longen. As de Heere van ’t viene een gewone vos is, jaankt ie mit. En as ie niet jaankt, is ie baos aover alles wat wij ziet. En dan hebbe wij niks edaone, want wij kunden natuurlijk niet aans as jaanken veur alle vossen die hij al eraakt had.”

Zo mus het gaon, zeiden de vossen tegen menaar. En toen later de jager in ’t veld kwaamp, en niks aans kun schieten as een paar inten, toen gunk ie naor huus mit an zien rieme de zielloze lichamen van een paar mooie wilde vliegers. Op de Riegshoogte stund de jager wat te drinken bij een boom. Veur ie naor huus gunk, zette ie zien hoorn an de mond, en blčus zoe hard, dat het deurdrung van de Wolfskoelen tut de Braombarg, en van de Hilligenboom tut wied achter de leste plassen achter het Bosmčer. In de vossenburcht begunde de olde vos te jaanken en te jaanken. Alle vossen jaankten mit. De ‘Heere van ’t viene’ wur wakker uut zien middagslaopie en veur ie deur had wat hum aoverkwaamp, jaankte ie net zoe hard as alle aandere vossen. Want zo had de natuur het hum eleerd. En zien moe.

De vossen in de burcht schrouwden alles bij menaar. “Bedrieger, oplichter, ie bint een gewone vos! Ie bint net zo geboren as wij, en ie wilt aover oons de baos speulen? Ie bint niet de Heere van ’t viene, ie bint net zoe goed een bediende van de Heere as wij allemaole!” En de vossen beten hum in de starte, tut ie opsprunk en de vossenburcht uutvluchtte. En de dikke bolle jčug hum nao, de hoorns lege an de grond, um hum vaste te prikken an de grond. Toen ie zien macht aover iederiene kwied was, was ie minder as alle aandere vossen, umdat ie hčur niet wol dienen, toen ie hčur baos was. Allint zien, moe, die zöcht hum op, en zorgde veur hum, tut de rui alle grunigheid had laoten vallen, en zien mooie rooie bontjassie weer baoven kwaamp. In die neie wereld, waor gien Heere van ’t viene meer was, en gieniene hum zonder grunige jasse meer kende, vönk ie weer inten veur humzöllef. Het viene was zoe mooi, zoe mooi, en het jaor daorop weer zoe vol van veugels, ongedierte en aander lekkers, dat een vos in het Stienbarger Oosterveld maor ien ding miste um hum niet in de hemel te wanen: ’t eiwige lčemt. Ere wie ere toekwaamp, en het was hum niet meer toe evölen. Maor hij was bliede mit alles wat ie had……

Het was in de donkere dagen van 1643. Op het Huus in Echten zat een olde vrouwe bij de heerd. Ze borduurde een marklappie veur een kleinkiend, en zat daorbij in gedachten verzunken in het vuur te staren. Hčur zeune zat bij hčur. Zij was uut verteld, en hij was uut elusterd. Ze zaten samen stille, want er was niet veule meer te zeggen. Woorden schčuten te korte, en dat net op een dag dat zoeveule woorden neudig waren, want er mus van alles eregeld worden. “Ik mut maor es an het schrieven, moe”, zei de jonkerel. “Vaar hef oons zoeveule nao elčuten waor a’k bliede mit bin, en zoeveule waor a’k niet wus wa’k der mit musse. Ik mut zien schulden maor es betalen, en mit zien dood bint zien ruzies ok weg. Laot ze maor mit hum in de kelder blieven. Ik mut maor es kieken hoe ik het weer liek kan maken mit zien olde kameraoden. Ik hebbe genog an zien titels en de havezate. De Heere mak het oons makkelijker dan ik dachte” En ie stund, en die winter weid’er een neie wiend aover Echten, en het hoge viene in het Oosterveld.

◄ weerum naor het thoesblad