“Nei Drčents Geneutschap”
(het Geneutschap dat oes veurgiet in Drentsigheid)*

* Citaot van de heer Klein-Rieksie

Veurlezen deur Hans Jalvingh op zundag 17 december 2006 in het programma ‘Podium 30’ op Radio Drenthe

Zoorholt- en anfieter pries 2006

As jury van de zoorholt- en anfieterpries hew oes ok dit jaor weer realiseerd dat het niet allén van groot belang is daw de weerde van de streektaol erkent, maor daw die ok benuumt, der met hen boeten gaot, daw het oetdraogt, um het maor zo ies te zeggen.

Aw zo’n holding niet annimt, as wij denkt dat het non ienmaol giet zoas het giet, as wij an de iene kaant wiest op de riekdom van de meertaoligheid en op ’t zölfde moment zwiegt bij het gegeven dat partie erkende Drentse schrievers in toenimmende maote in het Nederlands overgaot en aw haost niet meer opkiekt van de zoveulste quasi wetenschapper die anteunen wil daj kinder die muite hebt met de Nederlandse taol veural niet met een dialect in anraking brengen moet, jao volk, aw die kaant opgaot stiet het der niet best veur met oeze streektaol.

As jury van de zoorholtpries leg wij oes hier niet bij diel. Wij ligt op de loer. En aj naor oeze miening het Drčents teveul naor beneden haolt, wordt het zoorholt je diel!

Maor …. het kan ok aans. Het hef oes gien enkele muite kost um ok dit jaor weer kandidaoten te nomineren veur de anfieterpries. Mčensen die zuch algedurig inzet um de streektaol te verstarken. Veurig jaor kwam dizze pries terecht bij Pieter Sijpersma, hoofdredacteur van het Dagblad van Het Noorden. Ien citaot van hum wiw je niet ontholden: De streektaal drukt een groepsgevoel uit. Het is van grote waarde die vorm van cultuurgoed te bewaren in een wereld die steeds eenvormiger wordt.

Zoorholtpries Zoorholtkandidaoten

• Mr. Johan Remkes, demissionair Minister van Binnenlandse Zaken
Der bint diverse acties undernummen, met het SONT-bestuur veurop, um de Nedersaksische minderheidstaolen in anmarking te laoten kommen veur de erkenning diel III in het kader van het Europees Handvest. Hierin wordt vastlegd met welke middeln en rechten het gebroek van het Nedersaksisch anfieterd en bescharmd wordt. Concreet betiekent dit dat der meer meugelkheden ontstaot veur bijv. manifestaoties op het gebied van muziek, theater, literatuur en educatie. Minister Johan Remkes, van Grunningse komof, zul hier een prominente rol in kunnen en moeten vervullen, maor niks daorvan. Anholden en terugverwiezen, dar blunk e in oet. Hie hef de kaans liggen laoten. Zölfs een resolute actie in september under leiding van de Grunningse gedippeteerde Gerritsen nam e veur kennisgeving an. Streektaol is bliekbaor politiek niet interessant. Hie hef oes laoten weten dat e vereerd is met de nominaotie, maor dat e jammergenog verhinderd is.

• Gemiente Assen
De gemiente Assen döt der veul an um de cultuur veur en deur de bevolking te verbrieden. Zo kwamen zie op het idee um het TT-gebeuren dit jaor poëtisch in te kleuren. TT en poëzie.

An de Drentse dichters wuur niet allčn vraogd een gedicht in te sturen, maor dat mus dan wal in het Nederlands en niet in het Drčents. Het hoe en waorum is niet dudelk maokt. En dat is non zo dubbel: wal Drčentstaolige schrievers banaodern die deurgaans gedichten maakt in de taol die het dichtst bij heur gevuul ligt, maor die taol mugt ze niet broeken.

Der zal wal weer een commercieel belang achter zitten. Der möt een bundeltien van maakt worden dat bried in den lande verkocht möt worden en met lu oet de randstad kuj vanzölf niet met Drentse gedichten ankommen. Saomenvattend: het vervult oes met grote droefheid.

• Mannus van der Laan, journalist van het Dagblad van het Noorden
Op 17 nov. stun der een column van Mannus in het Dagblad met as kop: Leer kinder niet Drents maar Engels en hie slöt of met de oetspraok: daar hebben ze tenminste wat aan in de wereld. Kloeke taol en zo heurt dat ok in een column: puntig, ironisch en scharp. Het was overigens wal een hiel aander geluud dan zien baos veurig jaor heuren luut en die daormet de anfieterpries wun. Maor… wij begriept het, een journalist hef recht op zien eigen miening en huuf zien heufdredacteur niet nao te apen. Wat e wal doen möt is zien oetspraoken underbouwen met deugdelijke argumenten en dat lat e nao. Zien bosschup is dudelk: het Drents stiet goed Nederlands leren in weg, daor wordt dan nog wat denigrerende zinnen veur het Drents overhen geuten en um het nog wat steviger te doen lieken, komp e met een sociologisch underzuuk anzetten waor e allčn datgene oethaalt wat zien stelling underschref.. Nao de nominaotie veur de zoorholtpries die wij Mannus van de Laan van harte gunt en die hum ok toekomp, raod wij hum an iens een keer bij de wetenschapswinkel in stad binnen te lopen. Saskia Visser wil hum gčern oetleggen dat de streektaol gien negatieve effecten hef op het Nederlands en dat beide taolen mekaar kunt verstarken. As dat nog niet genog is, adviseer wij hum een stage in Friesland, waor ze op een antal schoelen drietaolig underwies geeft en waor kinder het Engels rechtstreeks leert vanoet het Fries.

Algemiene Anfieter Award Kandidaoten veur de anfieterpries

• Jan Kruimink (Krumink)
Jan komp oet Hesseln, is in het dagelieks leven muziekleraar an de Hogeschool Drenthe/ de Pabo in Emmen. Zowal binnen as boeten de schoel zet e zuch der al jaoren veur in um de Drčentse taoligheid te verstarken. Benaom op het gebied van zang en muziek hef Jan Krumink de neudige anzetten daon. In het kader van een korenproject hef Jan veur 10 neie Drentse liederen (tekst en muziek) zörgd die anbeuden bint an verschillende koren in Drenthe. Jan was niet allčn warkgroeplid, maor stun feitelijk veur alles en was artistiek leider.Dit project is in de vörm van een festival op 7 april ofsleuten in de Jozefkerk in Assen.
Veur muziek en koorzang op het gebied van Drentstaoligheid kuj bij hum terecht. Hie componeert, arrangeert en wat niet meer en het dirigeren van koren kan der ok nog wal bij.

Op zien schoel, die hum ruumte gef, hef e veur twiedejaors studenten een week lang een project over streektaol ontwikkeld en oetvoerd. As dat niet genog is veur een nominaotie!

• Openbaore basisschoel het Leerhoes in Zwiggelt
Het Leerhoes beheurt met zo’n 50 leerlingen tot de kleinere schoelen, maor dat huuf de kwaliteit van het underwies niet in de weg te staon. Dat het anbod van meer taolen de taolontwikkeling ten goede komp, hebt ze goed begrepen daor in Zwiggelt. Daor kreg ok het Drčents structuriel een plaots in. Met behulp van de krummelpakketten van Drentse Taol wordt der elke week deur alle groepen een kwarteer andacht bestied an de Drentse taol en cultuur.Op vrijdag 21 juli is het schoeljaor stijlvol in het Drčents ofsleuten.

Het Drčents leren op schoel wordt niet wegmoffeld in het lespakket, nee, zie bint der groots op en treedt der ok gčern met hen boeten. Volgens de wet op het basisunderwies is der ok alle ruumte veur. Veurig jaor zat hier de baisschoel oet Wiester, dit keer het Leerhoes oet Zwiggelt. As der meer schoelen in Drenthe bint die dizze gerichte taolbenaodering ansprek, dan bint ze veur infermatie vast en zeker welkom in Zwiggelt.

• Het Nedersaksisch Vocaal Ensemble
Op 8 september 2006 is dit koor officieel opricht in Hesseln (waor hew die naam eerder heurd vanmörgen?) Het is een gemengd koor van maximaol 22 geoefende zangeressen en zangers, dat in alle opzichten de lat hoog legt. Alle teksten beheurt tot ien van de Nedersaksische taolvarianten. In de begunfase zal dat heufdzakelijk Grunnings en Drčents wezen. Van leden wordt verwacht dat zie over een goeie zangstem beschikt, muzikaol inzicht hebt en dat zie het gebroek van de streektaol understeunt. Wat het repertoire angiet, bint alle muziekstijlen meugelijk (van pop tot klassiek)
De jury is bliede met dizze verneiing van de zangkuunst in het Nedersaksisch taolgebied. Het giet hier dudelk niet um meer, maor um beter. Het stiet allemaol nog in de kinderschoenen, maor aj kiekt naor de enthousiaste en professioniele anpak tot non toe, dan kan het haost niet aans dat dit unieke koor – ok in Drenthe – veul zangliefhebbers an zuch zal binden.

◄ weerum naor het thoesblad